बौद्ध विवाहाला कायदेशीर मान्यता आहे का?
होय. भारताच्या कायद्यानुसार बौद्ध व्यक्तींना विवाह करण्यासाठी कायदेशीर चौकट उपलब्ध आहे. Hindu Marriage Act, 1955 च्या कलम 2 मध्ये बौद्ध व्यक्तींचा स्पष्ट समावेश करण्यात आला आहे.
म्हणून “बौद्ध विवाहाला कायदेशीर मान्यता नाही” असे म्हणणे चुकीचे आहे. मात्र विवाहाची वैधता ठरवताना कायद्यातील अटी, आवश्यक विधी आणि नोंदणी यांचा विचार करावा लागतो.
Hindu Marriage Act मधील कलम 5 मध्ये विवाहाच्या अटी आहेत. कलम 7 मध्ये विवाहाच्या customary rites and ceremonies संदर्भात तरतूद आहे आणि कलम 8 मध्ये विवाह नोंदणीची तरतूद आहे.
बौद्ध पद्धतीने विवाह करताना विवाहाचा पुरावा जतन करणे महत्त्वाचे आहे. विवाहाचे फोटो, निमंत्रणपत्र, विवाह विधीचा पुरावा, साक्षीदार आणि उपलब्ध असल्यास धार्मिक संस्थेचे प्रमाणपत्र यांची नोंद ठेवणे उपयोगी ठरू शकते.
जर दोन्ही पक्ष वेगवेगळ्या धर्मांचे असतील किंवा विशेष विवाह कायद्याखाली विवाह करायचा असेल तर Special Marriage Act, 1954 चा पर्याय तपासता येतो. या कायद्यात विवाह solemnization तसेच काही परिस्थितीत आधी झालेल्या विवाहाच्या registration ची स्वतंत्र तरतूद आहे.
कायदेशीर सल्ला घेताना “विवाह बौद्ध पद्धतीने झाला” एवढ्यावर न थांबता कोणत्या कायद्याखाली विवाहाची वैधता आणि नोंदणी होणार आहे हे स्पष्ट करून घ्या.
कायदेशीर आधार: Hindu Marriage Act, 1955 – Sections 2, 5, 7, 8; Special Marriage Act, 1954.
कायदेशीर मार्गदर्शनासाठी संपर्क:
ॲड. प्रेमसागर गवळी, पुणे
मो. 7710932406
वेबसाईट – marathi.brambedkar.in/
सूचना: हा लेख सामान्य कायदेशीर माहितीच्या उद्देशाने आहे. विशिष्ट प्रकरणात कागदपत्रे व परिस्थिती तपासून स्वतंत्र कायदेशीर सल्ला घ्यावा.
