दलित साहित्य हे जातिव्यवस्था, अस्पृश्यता, सामाजिक अन्याय आणि मानवी प्रतिष्ठेच्या संघर्षाला अभिव्यक्त करणारे साहित्यिक आंदोलन आहे. महात्मा फुले यांच्या सत्यशोधक विचारांपासून आणि डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांच्या समता व सामाजिक न्यायाच्या चळवळीपासून आधुनिक दलित साहित्याला वैचारिक प्रेरणा मिळाली. आत्मकथन, कविता, कथा, कादंबरी आणि नाटक अशा विविध प्रकारांतून उपेक्षित समाजाचे अनुभव व्यक्त झाले. बाबुराव बागुल, दया पवार,

विपश्यना ही शरीर आणि मनातील अनुभवांचे सजग निरीक्षण करण्याची ध्यानपद्धती आहे. एस. एन. गोयंका यांच्या मार्गदर्शनातून अनेक देशांमध्ये दहा दिवसांचे निवासी अभ्यासक्रम आयोजित होतात. कोर्समध्ये श्वासाचे निरीक्षण, शरीरातील संवेदनांचे निरीक्षण, मौन आणि ठरावीक वेळापत्रक यांचा समावेश असतो. सहभागी होण्यापूर्वी संपूर्ण कालावधी उपलब्ध ठेवणे आणि केंद्राचे नियम वाचणे आवश्यक आहे. नोंदणीसाठी अधिकृत www.dhamma.org संकेतस्थळावर केंद्र व

राजर्षी छत्रपती शाहू महाराज यांचा जन्म २६ जून १८७४ रोजी झाला. कोल्हापूर संस्थानाचे अधिपती म्हणून त्यांनी शिक्षण, सामाजिक समता आणि वंचित घटकांच्या उन्नतीसाठी प्रयत्न केले. विद्यार्थ्यांसाठी शाळा, वसतिगृहे आणि शिष्यवृत्ती यांना प्रोत्साहन दिले. १९०२ मध्ये कोल्हापूर संस्थानात मागास वर्गांसाठी सरकारी नोकऱ्यांमध्ये आरक्षणासंबंधी आदेश काढण्यात आला; सामाजिक प्रतिनिधित्वाच्या इतिहासात या निर्णयाला महत्त्व आहे. शाहू महाराजांनी जातिभेद

महात्मा ज्योतिराव गोविंदराव फुले यांचा जन्म ११ एप्रिल १८२७ रोजी पुणे येथे झाला. स्त्रीशिक्षण, सामाजिक समता आणि जातिभेदविरोधी विचारांच्या प्रसारासाठी त्यांनी कार्य केले. सावित्रीबाई फुले यांच्या सहकार्याने त्यांनी मुलींच्या शिक्षणासाठी शाळा सुरू करण्याचा पुढाकार घेतला. २४ सप्टेंबर १८७३ रोजी त्यांनी सत्यशोधक समाजाची स्थापना केली. या चळवळीने सामाजिक विषमता, जातीय वर्चस्व आणि कर्मकांड यांना प्रश्न विचारून

बाबासाहेबांचा जन्म १४ एप्रिल १८९१ रोजी महू येथे झाला. त्यांचे वडील रामजी मालोजी सकपाळ आणि आई भीमाबाई होत्या. त्यांचे पहिले लग्न रमाबाई यांच्याशी झाले. रमाबाईंनी अत्यंत कठीण परिस्थितीत कुटुंबाची जबाबदारी सांभाळली. बाबासाहेब आणि रमाबाई यांना यशवंत हे पुत्र होते; त्यांना भैय्यासाहेब म्हणूनही ओळखले जाते. १९४८ मध्ये बाबासाहेबांनी डॉ. शारदा कबीर यांच्याशी विवाह केला; त्या पुढे