भारतीय लोकशाहीत ‘जनता हाच राजा’ मानला जातो. पण हा राजा केवळ मतदानाच्या दिवसापुरता मर्यादित न राहता, त्याला दैनंदिन प्रशासनात पारदर्शकता आणता यावी यासाठी माहितीचा अधिकार कायदा, २००५ (RTI Act) हे एक अत्यंत प्रभावी माध्यम आहे. बऱ्याच लोकांना वाटतं की आरटीआय (RTI) हा एक सामान्य प्रशासकीय कायदा आहे, पण प्रत्यक्षात याचे मूळ आपल्या भारतीय संविधानात दडलेले […]
भारताला जगातील सर्वात मोठी लोकशाही म्हटले जाते. पण लोकशाही केवळ पाच वर्षांतून एकदा मतदान करण्यापुरती मर्यादित नसते. लोकशाहीचा खरा अर्थ तेव्हाच पूर्ण होतो जेव्हा देशातील सामान्य नागरिकाला सरकारच्या कारभाराची संपूर्ण माहिती असते. “शासकीय कार्यालयात नक्की काय चाललंय? माझ्या हक्काचा निधी कुठे खर्च झाला? रस्त्याचं काम अर्धवट का राहिलं?” या आणि अशा अनेक प्रश्नांची उत्तरे मिळवण्यासाठी
‘माहितीचा अधिकार’ (RTI Act) काय आहे? संविधानाने दिलेले हे अमोघ शस्त्र कसे वापरावे? Read More »
गेल्या काही दिवसांत जर तुम्ही सोशल मीडिया (विशेषतः इन्स्टाग्राम किंवा एक्स – Twitter) स्क्रोल केले असेल, तर तुम्हाला एका विचित्र नावाच्या पक्षाची प्रचंड चर्चा दिसली असेल — ‘कॉकरोच जनता पार्टी’ (Cockroach Janta Party – CJP). हा केवळ एक चेष्टेचा विषय किंवा मीम नाही, तर हा देशातील तरुण, सुशिक्षित आणि बेरोजगार पिढीचा व्यवस्थेविरुद्धचा एक सर्वात मोठा
आजकाल आपल्या देशात आणि राज्यात एक नवा ट्रेंड जोरात चालला आहे. डिग्री हातात घेऊन फिरणाऱ्या, नोकरीसाठी वणवण भटकणाऱ्या सुशिक्षित तरुणांना व्यवस्थेकडून थेट ‘झुरळ’ किंवा ‘परजीवी’ अशी उपमा दिली जात आहे. जो तरुण देशाचं भविष्य मानला जात होता, तो आज व्यवस्थेच्या डोळ्यात खुपणारा एक कीटक बनला आहे. चला तर मग, आज या ‘झुरळांच्या’ नजरेतूनच आपल्या महान
सुशिक्षित बेरोजगार आणि ‘झुरळांची’ व्यवस्था: एक उपहासात्मक टोला Read More »
भारतरत्न डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांच्या जीवनातील अनेक महत्त्वाच्या व्यक्तींमध्ये डॉ. सविता आंबेडकर यांचे स्थान विशेष आहे. विवाहापूर्वी शारदा कबीर म्हणून ओळखल्या जाणाऱ्या या विदुषी महिलेने आपल्या ज्ञान, सेवाभाव आणि समर्पणाच्या बळावर भारतीय सामाजिक इतिहासात अढळ स्थान निर्माण केले. शारदा कबीर ते डॉ. सविता आंबेडकर हा त्यांचा प्रवास केवळ नाव बदलण्याचा नव्हता, तर तो सामाजिक परिवर्तन,
शारदा कबीर ते डॉ. सविता आंबेडकर : परिवर्तनाची कहाणी प्रस्तावना Read More »
भारतरत्न डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांच्या जीवनकार्याचा विचार करताना त्यांच्या सोबत खंबीरपणे उभ्या राहिलेल्या डॉ. सविता आंबेडकर (माईसाहेब आंबेडकर) यांचे नाव आदराने घेतले जाते. बाबासाहेबांच्या आयुष्याच्या उत्तरार्धात त्यांनी पत्नी, सहकारी, वैद्यकीय सल्लागार आणि प्रेरणादायी साथीदार म्हणून महत्त्वपूर्ण भूमिका बजावली. त्यांचे जीवन संघर्ष, त्याग, सेवा आणि समर्पणाचे उत्तम उदाहरण आहे. डॉ. सविता आंबेडकर यांचा जन्म आणि शिक्षण
डॉ. सविता आंबेडकर यांचे जीवनचरित्र – एक प्रेरणादायी प्रवास Read More »
डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांच्या महान कार्याचा उल्लेख करताना त्यांच्या आयुष्यातील महत्त्वपूर्ण सहप्रवासी असलेल्या डॉ. सविता आंबेडकर यांचे योगदान विसरता येणार नाही. दरवर्षी त्यांच्या स्मृतिदिनी त्यांचे कार्य, त्याग आणि बाबासाहेबांच्या जीवनातील त्यांचे स्थान यांचे स्मरण केले जाते. डॉ. सविता आंबेडकर यांनी केवळ पत्नी म्हणून नव्हे तर बाबासाहेबांच्या आरोग्याची काळजी घेणाऱ्या, त्यांच्या सामाजिक आणि बौद्धिक कार्याला आधार
भारतीय संविधान आणि बौद्ध विचारधारा या दोन्हींचा मूलभूत उद्देश मानवाला समानता, स्वातंत्र्य आणि न्याय मिळवून देणे हा आहे. त्यामुळे संविधान आणि बौद्ध धम्म यांच्यात एक गाढ वैचारिक संबंध दिसून येतो. विशेषतः Dr. B. R. Ambedkar यांनी भारतीय संविधान तयार करताना बौद्ध विचारधारेतील मानवतावादी मूल्यांना महत्त्व दिले. म्हणूनच संविधान आणि बौद्ध धम्म हे सामाजिक परिवर्तनाचे दोन
संविधान व बौद्ध विचारधारा यांचा संबंध | सामाजिक न्यायाचा समान मार्ग Read More »
भारतीय राज्यघटना (Constitution) हा MPSC आणि UPSC परीक्षेतील सर्वात महत्त्वाचा विषय मानला जातो. Prelims, Mains आणि Interview या तिन्ही टप्प्यांमध्ये संविधानाशी संबंधित प्रश्न विचारले जातात. त्यामुळे संविधानाचा अभ्यास योग्य पद्धतीने करणे अत्यंत गरजेचे आहे. या ब्लॉगमध्ये आपण MPSC/UPSC साठी संविधान अभ्यास कसा करावा, कोणती पुस्तके वाचावीत, Notes कशा तयार कराव्यात आणि Smart Strategy काय असावी
MPSC/UPSC साठी संविधान अभ्यास कसा करावा? | Complete Marathi Guide Read More »
भारतात “आरक्षण” हा विषय नेहमीच चर्चेचा आणि वादाचा विषय राहिला आहे. सोशल मीडियावर, राजकारणात आणि दैनंदिन चर्चांमध्ये आरक्षणाबद्दल अनेक गैरसमज पसरवले जातात. परंतु भारतीय संविधानाने आरक्षणाची तरतूद सामाजिक न्याय आणि समान संधी निर्माण करण्यासाठी केली आहे. या ब्लॉगमध्ये आपण संविधान आणि आरक्षणाबाबत पसरलेल्या काही मोठ्या गैरसमजुती आणि त्यामागील सत्य समजून घेणार आहोत. आरक्षण म्हणजे काय?
संविधान आणि आरक्षणावर पसरलेल्या गैरसमजुती | सत्य काय आहे? Read More »
