भारतीय इतिहासात अनेक महान व्यक्तींची नावे आदराने घेतली जातात. परंतु काही व्यक्तिमत्त्वे अशी असतात, ज्यांचे योगदान शांत, संयमी आणि त्यागमय असते — पण त्यांचे महत्त्व अमूल्य असते. अशाच एका महान स्त्रीचे नाव म्हणजे Ramabai Ambedkar. त्या केवळ भारतरत्न B. R. Ambedkar यांच्या पत्नी नव्हत्या, तर त्यांच्या संघर्षमय प्रवासातील खंबीर आधारस्तंभ होत्या. आजच्या आधुनिक युगातही रामाईंचे

मराठी दलित साहित्याच्या इतिहासात ज. वि. पवार हे नाव केवळ लेखक म्हणून नाही, तर संघर्ष, बंड आणि आत्मसन्मानाची घोषणा म्हणून ओळखले जाते. दलित पँथर चळवळीचे संस्थापक सदस्य असलेल्या ज. वि. पवार यांनी आपल्या लेखणीद्वारे शोषित, वंचित आणि बहिष्कृत समाजाचा आक्रोश निर्भीडपणे मांडला. पँथर चळवळ आणि साहित्याची भूमिका १९७० च्या दशकात उदयास आलेल्या दलित पँथर चळवळीला

भारतरत्न डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर म्हटले की संविधान, क्रांती, संघर्ष आणि परिवर्तन आठवते. पण या महान परिवर्तनामागे जी स्त्री आयुष्यभर शांतपणे झगडत राहिली, तिचे नाव इतिहासात फारसे घेतले जात नाही — रमाबाई आंबेडकर.त्या फक्त बाबासाहेबांच्या पत्नी नव्हत्या; त्या त्यांच्या संघर्षाची मूक साक्षीदार, त्यागाची प्रतिक आणि दुःख सहन करणारी क्रांतिकारक होत्या. साध्या जीवनातून असामान्य संघर्षापर्यंत रमाबाईंचा जन्म