लोकशाहीर अण्णाभाऊ साठे यांचा जन्म १ ऑगस्ट १९२० रोजी वाटेगाव येथे झाला. औपचारिक शिक्षणाच्या मर्यादा असूनही त्यांनी कथा, कादंबरी, लोकनाट्य, पोवाडे आणि गीतलेखनातून मराठी साहित्याला समृद्ध केले. ‘फकिरा’ ही त्यांची प्रसिद्ध कादंबरी आहे. त्यांच्या साहित्यामध्ये श्रमिक, वंचित आणि उपेक्षित समाजाचे जीवन, अन्यायाविरुद्धचा आवाज, स्वाभिमान आणि सामाजिक समतेची आकांक्षा दिसते. लोकभाषेचा प्रभावी वापर करून त्यांनी साहित्य

छत्रपती शिवाजी महाराजांचे वडील शहाजीराजे भोसले आणि आई जिजाबाई होत्या. जिजाबाईंच्या संस्कारांचा आणि मार्गदर्शनाचा त्यांच्या व्यक्तिमत्त्वावर प्रभाव पडला. शिवाजी महाराजांच्या पत्नींमध्ये सईबाई, सोयराबाई, पुतळाबाई आणि सकवारबाई यांचा उल्लेख ऐतिहासिक नोंदींमध्ये आढळतो. त्यांचे पुत्र संभाजी महाराज आणि राजाराम महाराज मराठा इतिहासात महत्त्वाचे ठरले. संभाजी महाराजांनी शिवाजी महाराजांनंतर स्वराज्याची धुरा सांभाळली; पुढे राजाराम महाराजांनीही नेतृत्व केले. वंशावळीतील

महात्मा ज्योतिराव फुले यांचा ‘गुलामगिरी’ हा ग्रंथ १८७३ मध्ये प्रकाशित झाला. या पुस्तकातून त्यांनी जातिव्यवस्था, सामाजिक वर्चस्व आणि शोषणाच्या रचनांवर टीका केली. संवादात्मक शैलीत लिहिलेल्या या ग्रंथात शिक्षण, ज्ञानाचा अधिकार, सामाजिक समता आणि शोषित समाजाच्या इतिहासाचा पुनर्विचार यांसारखे विषय येतात. सत्यशोधक विचार समजून घेण्यासाठी हा महत्त्वाचा प्राथमिक संदर्भ आहे. पुस्तक वाचताना मूळ मराठी किंवा विश्वसनीय

बौद्ध परंपरेनुसार सिद्धार्थ गौतम यांचा जन्म लुंबिनी येथे झाला. मानवी जीवनातील वृद्धत्व, आजार आणि मृत्यू यांचे निरीक्षण केल्यानंतर त्यांनी दुःखमुक्तीचा मार्ग शोधण्यासाठी गृहत्याग केला. बोधगया येथे ज्ञानप्राप्तीनंतर ते बुद्ध म्हणून ओळखले गेले. बुद्धांच्या शिकवणीतील चार आर्यसत्ये म्हणजे दुःख, दुःखसमुदय, दुःखनिरोध आणि दुःखनिरोधगामिनी प्रतिपदा. दुःखमुक्तीकडे नेणारा आर्य अष्टांगिक मार्ग सम्यक दृष्टी, संकल्प, वाचा, कर्मांत, आजीविका, व्यायाम,