ज्येष्ठ नागरिकांच्या मालमत्तेचे संरक्षण: ‘पॉवर ऑफ अ‍ॅटर्नी’ देताना सावध राहा

आजच्या काळात अनेक ज्येष्ठ नागरिकांना मालमत्तेसंबंधित फसवणुकीचा सामना करावा लागतो. विशेषतः स्वतःच्या मुलांकडून, नातेवाईकांकडून किंवा ओळखीच्या व्यक्तीकडून भावनिक दबाव टाकून मालमत्ता हस्तगत करण्याचे प्रकार वाढत आहेत. अनेक वेळा पॉवर ऑफ अ‍ॅटर्नी (Power of Attorney) या कायदेशीर कागदपत्राचा गैरवापर करून ज्येष्ठ नागरिकांची फसवणूक केली जाते.

हा लेख ज्येष्ठ नागरिकांना अशा प्रकारच्या फसवणुकीपासून सावध करण्यासाठी आणि त्यांचे हक्क समजून देण्यासाठी आहे.

पॉवर ऑफ अ‍ॅटर्नी म्हणजे काय?

पॉवर ऑफ अ‍ॅटर्नी (Power of Attorney) म्हणजे एखाद्या व्यक्तीने दुसऱ्या व्यक्तीला दिलेला असा कायदेशीर अधिकार, ज्यामुळे ती व्यक्ती आपल्या वतीने मालमत्ता किंवा आर्थिक व्यवहार करू शकते.

उदाहरणार्थ:

• मालमत्ता विकणे

• भाडेकरार करणे

• बँक व्यवहार करणे

परंतु हा अधिकार दिल्यानंतर त्या व्यक्तीला मोठे अधिकार मिळतात. त्यामुळे चुकीच्या व्यक्तीला पॉवर ऑफ अ‍ॅटर्नी दिल्यास मालमत्ता गमावण्याचा धोका निर्माण होऊ शकतो.

भावनिक ब्लॅकमेल करून फसवणूक कशी होते?

आज अनेक प्रकरणांमध्ये असे दिसते की:

• मुलगा किंवा मुलगी पालकांना सांगतात की “आपल्या सोयीसाठी कागदावर सही करा.”

• नातेवाईक सांगतात की “फक्त तात्पुरता अधिकार आहे, काहीही होणार नाही.”

• काही वेळा वृद्ध पालकांना पूर्ण माहिती न देता कागदपत्रांवर सही घेतली जाते.

नंतर त्याच पॉवर ऑफ अ‍ॅटर्नीचा वापर करून मालमत्ता विकली जाते किंवा स्वतःच्या नावावर केली जाते.

अशा वेळी ज्येष्ठ नागरिक कायदेशीर आणि आर्थिकदृष्ट्या अडचणीत येतात.

ज्येष्ठ नागरिकांनी घ्यावयाची काळजी

मालमत्ता सुरक्षित ठेवण्यासाठी ज्येष्ठ नागरिकांनी काही महत्त्वाच्या गोष्टी लक्षात ठेवणे आवश्यक आहे.

१. कोणत्याही कागदावर वाचल्याशिवाय सही करू नका

कोणीही कितीही जवळचा असला तरी कागदपत्र पूर्ण वाचल्याशिवाय सही करू नये.

२. पॉवर ऑफ अ‍ॅटर्नी देण्यापूर्वी कायदेशीर सल्ला घ्या

एखाद्या विश्वासू वकिलाकडून कागदपत्र तपासून घ्या.

३. मर्यादित पॉवर ऑफ अ‍ॅटर्नी वापरा

जर पॉवर ऑफ अ‍ॅटर्नी द्यावी लागलीच तर मर्यादित (Limited Power of Attorney) द्या.

४. भावनिक दबावाला बळी पडू नका

“तुम्ही आम्हाला विश्वास ठेवत नाही का?”
“आम्हीच तुमची मुले आहोत”

अशा भावनिक बोलण्यामुळे निर्णय घेऊ नका.

५. सर्व कागदपत्रांच्या प्रती स्वतःजवळ ठेवा

मालमत्तेसंबंधित सर्व कागदपत्रे सुरक्षित ठेवा आणि कोणालाही मूळ कागद सहज देऊ नका.

कायदेशीर संरक्षण

भारतामध्ये ज्येष्ठ नागरिकांच्या संरक्षणासाठी Maintenance and Welfare of Parents and Senior Citizens Act, 2007 हा कायदा आहे.

या कायद्यानुसार:

• मुलांनी पालकांची काळजी घेणे बंधनकारक आहे

• ज्येष्ठ नागरिकांना न्याय मिळवण्यासाठी विशेष व्यवस्था आहे

• फसवणूक झाल्यास मालमत्ता परत मिळवण्यासाठी कारवाई करता येते

निष्कर्ष

ज्येष्ठ नागरिकांनी आयुष्यभर कष्ट करून कमावलेली मालमत्ता ही त्यांची सुरक्षितता आहे. त्यामुळे भावनिक दबाव, खोटे आश्वासन किंवा नातेवाईकांच्या बोलण्याला बळी पडून कोणत्याही कागदपत्रांवर सही करणे अत्यंत धोकादायक ठरू शकते.

म्हणूनच प्रत्येक ज्येष्ठ नागरिकाने लक्षात ठेवावे:

“कोणत्याही कागदावर सही करण्यापूर्वी विचार करा, वाचा आणि कायदेशीर सल्ला घ्या.”

यामुळे तुमची मालमत्ता आणि स्वाभिमान दोन्ही सुरक्षित राहू शकतात.