भारतीय लोकशाहीची खरी ताकद मतदाराच्या हातात आहे. ही ताकद किती अमूल्य आहे, याची जाणीव करून देणारे शब्द डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांनी अत्यंत कठोर पण वास्तववादी भाषेत मांडले आहेत.
“तुमच्या मताकरिता लोक तुम्हास पैशाची लालूच दाखवितील, कामापुरता मामा या न्यायाने गोड थापा मारतील, परंतु तुम्ही कोणत्याही मोहाला बळी पडू नका…”
– डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर
(BAWS, खंड १८, भाग २, पृ. ७, १२)
मत म्हणजे केवळ कागद नाही, ते मुक्तीचे साधन आहे
बाबासाहेब स्पष्टपणे सांगतात की मताचा अधिकार हे आपल्या मुक्तीचे साधन आहे. शतकानुशतके अन्याय, शोषण आणि गुलामगिरी सहन केलेल्या समाजासाठी मतदानाचा हक्क म्हणजे आत्मसन्मान, स्वातंत्र्य आणि भविष्य घडवण्याची संधी आहे.
जर हा अधिकार आपण काही पैशांसाठी, दारू–मटणासाठी किंवा खोट्या आश्वासनांसाठी विकला, तर ती केवळ वैयक्तिक चूक नसून संपूर्ण समाजाशी केलेला विश्वासघात ठरतो.
मत विकणे म्हणजे आत्मघात
बाबासाहेब अत्यंत कठोर शब्द वापरतात—
“तुमच्यासारखे आत्मघातकी, समाजद्रोही व मूर्ख तुम्हीच.”
हे शब्द अपमानासाठी नसून जागृतीसाठी आहेत. कारण चुकीच्या उमेदवाराला दिलेले मत पुढील अनेक वर्षे संपूर्ण समाजाचे नुकसान करू शकते. अन्यायी, भ्रष्ट आणि अकार्यक्षम व्यक्ती सत्तेत गेली तर तिचे दुष्परिणाम सामान्य माणसालाच भोगावे लागतात.
खाटकाच्या हातात सुरी दिल्यासारखे
बाबासाहेबांची ही उपमा आजही तितकीच लागू आहे:
“भलत्याच उमेदवाराला मत द्याल तर खाटकाच्या हातात बकऱ्याने सुरी दिल्यासारखे होईल.”
म्हणजेच, जो उमेदवार समाजविरोधी आहे, ज्याचे उद्दिष्ट केवळ सत्ता व पैसा आहे, अशा व्यक्तीला सत्ता देणे म्हणजे स्वतःच्याच विनाशाचे साधन त्याच्या हातात देणे होय.
मताची किंमत मीठ–मिरचीइतकी नाही
आज अनेक जण म्हणतात, “एक मत काय फरक पडणार?”
यावर बाबासाहेब ठामपणे सांगतात—
तुमच्या प्राणाइतकी, किंबहुना त्याहून अधिक तुमच्या मताची किंमत आहे.
मतदान हा केवळ अधिकार नाही, तर जबाबदारी आहे. ही जबाबदारी प्रामाणिकपणे पार पाडली तरच खऱ्या अर्थाने लोकशाही मजबूत होईल.
निष्कर्ष: जागरूक मतदार हाच मजबूत भारताचा पाया
बंधु आणि भगिनींनो,
कोणत्याही परिस्थितीत तुमचा मताचा अधिकार विकू नका.
पैशाला, प्रलोभनाला आणि खोट्या थापांना बळी पडू नका.
विचार करा, अभ्यास करा आणि समाजाच्या हितासाठी योग्य उमेदवाराला मत द्या.
हेच डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांच्या विचारांना खरे अभिवादन ठरेल.
