विशेष

समता सैनिक दल: समता, न्याय आणि बंधुतेसाठी लढणारी चळवळ

समता सैनिक दल ही एक सामाजिक आणि संघटनात्मक चळवळ आहे जी भारतीय समाजात समता, न्याय आणि बंधुता प्रस्थापित करण्यासाठी कार्य करते. या संघटनेची स्थापना B. R. Ambedkar यांनी 1920 च्या दशकात केली होती. या संघटनेचा मुख्य उद्देश समाजातील दुर्बल, वंचित आणि शोषित घटकांना एकत्र आणून त्यांना त्यांच्या हक्कांसाठी सजग करणे हा आहे. समता सैनिक दलाची […]

समता सैनिक दल: समता, न्याय आणि बंधुतेसाठी लढणारी चळवळ Read More »

चंद्रकांत हंडोरे : आंबेडकरी चळवळीचा सामाजिक न्यायाचा चेहरा

महाराष्ट्रातील आंबेडकरी चळवळ ही केवळ राजकीय आंदोलन नसून ती सामाजिक परिवर्तनाची अखंड धारा आहे. या चळवळीला पुढे नेणारे अनेक नेते, कार्यकर्ते आणि विचारवंत महाराष्ट्राने पाहिले आहेत. त्यामध्ये Chandrakant Handore (चंद्रकांत हंडोरे) हे एक महत्त्वाचे नाव मानले जाते. त्यांनी आंबेडकरवादी विचार, दलित राजकारण आणि सामाजिक न्यायाच्या लढ्याला प्रशासनिक आणि राजकीय पातळीवर नवे आयाम दिले. आज महाराष्ट्रातील

चंद्रकांत हंडोरे : आंबेडकरी चळवळीचा सामाजिक न्यायाचा चेहरा Read More »

ज्येष्ठ नागरिकांच्या मालमत्तेचे संरक्षण: ‘पॉवर ऑफ अ‍ॅटर्नी’ देताना सावध राहा

आजच्या काळात अनेक ज्येष्ठ नागरिकांना मालमत्तेसंबंधित फसवणुकीचा सामना करावा लागतो. विशेषतः स्वतःच्या मुलांकडून, नातेवाईकांकडून किंवा ओळखीच्या व्यक्तीकडून भावनिक दबाव टाकून मालमत्ता हस्तगत करण्याचे प्रकार वाढत आहेत. अनेक वेळा पॉवर ऑफ अ‍ॅटर्नी (Power of Attorney) या कायदेशीर कागदपत्राचा गैरवापर करून ज्येष्ठ नागरिकांची फसवणूक केली जाते. हा लेख ज्येष्ठ नागरिकांना अशा प्रकारच्या फसवणुकीपासून सावध करण्यासाठी आणि त्यांचे

ज्येष्ठ नागरिकांच्या मालमत्तेचे संरक्षण: ‘पॉवर ऑफ अ‍ॅटर्नी’ देताना सावध राहा Read More »

केशवपन म्हणजे काय? – इतिहास, सामाजिक परिणाम आणि परिवर्तन

भारतीय समाजाच्या इतिहासात काही अशा प्रथा होत्या ज्या महिलांवर अन्याय करणाऱ्या आणि अमानवी स्वरूपाच्या होत्या. त्यापैकी एक महत्त्वाची आणि वेदनादायी प्रथा म्हणजे केशवपन. ही प्रथा विशेषतः विधवा स्त्रियांसोबत जोडलेली होती आणि अनेक शतकांपर्यंत समाजात अस्तित्वात होती. केशवपन म्हणजे काय? केशवपन म्हणजे स्त्रीच्या डोक्यावरील केस पूर्णपणे काढून टाकणे. परंपरेनुसार, पतीच्या मृत्यूनंतर विधवा स्त्रीचे केस काढले जात

केशवपन म्हणजे काय? – इतिहास, सामाजिक परिणाम आणि परिवर्तन Read More »

हामाल पंचायत : महाराष्ट्रातील असंघटित कामगारांचा आधार

हामाल पंचायत ही महाराष्ट्रातील असंघटित कामगारांसाठी एक अभूतपूर्व संघटना आहे. हामाल, रिक्षाचालक, फेरीवाले, हातगाडीवाले, रेल्वे कुली आणि इतर असंघटित कामगारांच्या हक्कांसाठी स्थापन केलेली ही संस्था आजही हजारो कामगारांचे जीवन बदलत आहे. हामाल पंचायतची स्थापना हामाल पंचायतची स्थापना 1956 मध्ये  बाबा आढाव यांनी केली. त्या काळी हामाल कामगारांच्या परिस्थिती अत्यंत दयनीय होती. त्यांना नियमित पगार, सुरक्षित

हामाल पंचायत : महाराष्ट्रातील असंघटित कामगारांचा आधार Read More »

हक्क, संघर्ष आणि क्रांती : बाबा आढाव यांचे जीवनचरित्र

बाबा आढाव हे महाराष्ट्रातील श्रमिक चळवळीचे प्रख्यात समाजसेवक, मानवतावादी विचारवंत, ज्येष्ठ समाजवादी नेता आणि अन्यायी व्यवस्थेविरुद्ध आयुष्यभर लढा देणारे युगपुरुष म्हणून ओळखले जातात. गरीब, वंचित, स्थलांतरित कामगार, हमाल, रिक्षाचालक, फेरीवाले आणि असंघटित कामगारांच्या हक्कांसाठी आयुष्यभर संघर्ष करणाऱ्या या महान व्यक्तिमत्त्वाचा जन्म 22 फेब्रुवारी 1930 रोजी झाला. प्रारंभीचे जीवन व शिक्षण बाबा आढाव यांचा जन्म पुण्याजवळील

हक्क, संघर्ष आणि क्रांती : बाबा आढाव यांचे जीवनचरित्र Read More »

तृतीयपंथीयांचे हक्क: कायद्यानुसार सुरक्षिततेचा आधार

भारतात तृतीयपंथीय (Transgender / तृतीयपंथीय समुदाय) लोकांचे हक्क २०१४ मध्ये सुप्रीम कोर्टाने दिलेल्या ऐतिहासिक नालिनी नागराजन (NALSA) निर्णयानुसार मान्यता मिळाली आहे. या निर्णयानंतर तृतीयपंथीय लोकांना केवळ ओळख मिळाली नाही, तर त्यांचे मानवी हक्क व सामाजिक सुरक्षा सुनिश्चित करण्याचा मार्गही खुले झाला. १. ओळख आणि नागरिकत्वाचे हक्क तृतीयपंथीयांना ‘लिंग ओळख’ निवडीची स्वातंत्र्य मिळते: पुरुष, महिला किंवा

तृतीयपंथीयांचे हक्क: कायद्यानुसार सुरक्षिततेचा आधार Read More »

महाराणी पुण्यश्लोक अहिल्याबाई होळकर यांचे सामाजिक योगदान

महाराणी पुण्यश्लोक अहिल्याबाई होळकर यांचे सामाजिक योगदान पुण्यश्लोक अहिल्याबाई होळकर याचं प्रारंभिक जीवन आणि शिक्षण कुशल शूरवीर मराठा प्रांताच्या महाराणी अहिल्याबाई होळकर यांचा जन्म 31 मे 1725 ला महाराष्ट्रातील अहमदनगर जिल्ह्यात जामखेड नजीकच्या चौंडी गावी झाला. अहिल्याबाई या चौंडी गावचे पाटील माणकोजी शिंदे आणि सुशीलाबाई यांची लाडकी कन्या! अहिल्याबाईंचे वडील पुढारलेल्या विचारधारेला मानणारे होते त्यांच्या

महाराणी पुण्यश्लोक अहिल्याबाई होळकर यांचे सामाजिक योगदान Read More »

कोण होते महात्मा बसवेश्वर ? महात्मा बसवेश्वर जयंती 2023

श्री बसव (ज्याला बसवेश्वर किंवा बसवण्णा असेही म्हणतात) हे भारतातील लिंगायत धार्मिक पंथाचे संस्थापक म्हणून ओळखले जातात. त्यांनी सामाजिक परिवर्तन घडवून आणले, ज्याला अनेकदा “क्रांती” म्हणून संबोधले जाते ज्यामध्ये त्यांनी खालच्या जातीतील लोकांना देव किंवा शिव यांच्या उच्च विचारसरणीत बदलले. ते स्वभावाने-गूढवादी, आवडीने- आदर्शवादी, व्यवसायाने- राजकारणी, चवीने-अक्षरांचा माणूस, सहानुभूतीने- मानवतावादी आणि दृढनिश्चयाने समाजसुधारक असे त्यांना

कोण होते महात्मा बसवेश्वर ? महात्मा बसवेश्वर जयंती 2023 Read More »

आंबेडकरांबद्दल आक्षेपार्ह वक्तव्य केल्याप्रकरणी विद्यार्थी, मुख्याध्यापकांसह 9 जणांना बेंगळुरूमध्ये अटक

आंबेडकरांबद्दल आक्षेपार्ह वक्तव्य केल्याप्रकरणी विद्यार्थी, मुख्याध्यापकांसह 9 जणांना बेंगळुरूमध्ये अटक. भीमराव आंबेडकर आणि दलितांबद्दल आक्षेपार्ह टिप्पणी करणाऱ्या भाषनेवरून बंगळुरू पोलिसांनी सोमवारी जैन विद्यापीठाच्या सेंटर फॉर मॅनेजमेंट स्टडीजच्या सात विद्यार्थ्यांसह नऊ जणांना अटक केली, असे द इंडियन एक्सप्रेसने वृत्त दिले आहे. विद्यापीठाचे प्राचार्य डॉ. दिनेश निळकांत तसेच स्किट झालेल्या कार्यक्रमाचे आयोजक यांनाही अटक करण्यात आली आहे.

आंबेडकरांबद्दल आक्षेपार्ह वक्तव्य केल्याप्रकरणी विद्यार्थी, मुख्याध्यापकांसह 9 जणांना बेंगळुरूमध्ये अटक Read More »