Article 14 म्हणजे काय?
भारतीय संविधानातील कलम 14 हे समानतेच्या अधिकाराचा महत्त्वाचा भाग आहे. अधिकृत घटनात्मक मजकुरानुसार, राज्य कोणत्याही व्यक्तीला कायद्यापुढे समानता किंवा भारताच्या हद्दीत कायद्यांचे समान संरक्षण नाकारू शकत नाही.
सोप्या भाषेत अर्थ
कायद्याच्या दृष्टीने प्रत्येक व्यक्तीला समान संरक्षण मिळावे आणि राज्याने मनमानी भेदभाव करू नये, हा कलम 14 चा मूलभूत अर्थ आहे.
Article 14 मध्ये दोन महत्त्वाच्या संकल्पना
- Equality before law: कायद्यापुढे समानता.
- Equal protection of laws: समान परिस्थितीत असलेल्या व्यक्तींना कायद्याचे समान संरक्षण.
कलम 14 कोणासाठी आहे?
कलम 14 मध्ये “any person” असा व्यापक शब्द वापरला आहे. त्यामुळे हे संरक्षण केवळ नागरिकांपुरते मर्यादित नाही.
लक्षात ठेवण्यासारखे
समानता म्हणजे प्रत्येक परिस्थितीत सर्वांना अगदी तंतोतंत एकसारखी वागणूक देणे असा सरळ अर्थ नाही. घटनात्मक समानतेचे स्वरूप आणि त्याच्या मर्यादा समजून घेण्यासाठी संबंधित न्यायालयीन निर्णय व संविधानाचा अधिकृत मजकूर पाहणे आवश्यक आहे.
