“संविधान लिहिताना माझ्या डोळ्यांसमोर छत्रपती शिवाजी महाराजांचे स्वराज्य होते” – हे डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांनी केलेले आहे, आणि यामागे एक खूप खोल आणि प्रेरणादायक विचार आहे.
📜 हे विधान नेमकं काय दर्शवतं?
डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर हे राजकीय, सामाजिक आणि नैतिक स्वातंत्र्य या मूल्यांचा नेहमी आग्रह धरत असत. संविधान लिहिताना त्यांनी फक्त कायदे तयार केले नाहीत, तर भारताचं भविष्यातील समानतामूलक, लोकशाही स्वराज्य उभं करायचं होतं.
हे करताना त्यांना प्रेरणा मिळाली ती छत्रपती शिवाजी महाराजांच्या ‘स्वराज्य’ कल्पनेतून’.
💡 “स्वराज्य” म्हणजे काय?
छत्रपती शिवाजी महाराजांचं स्वराज्य हे केवळ राजकीय सत्ता मिळवण्यापुरतं नव्हतं – ते एक न्यायप्रधान, शोषणमुक्त, लोककल्याणकारी राज्य होतं.
शिवाजी महाराजांनी:
-
धर्मनिरपेक्षता पाळली
-
सर्व जाती-धर्मांना संरक्षण दिलं
-
स्त्रियांना मान दिला
-
शेतकऱ्यांसाठी न्यायकारी धोरणे राबवली
-
भ्रष्टाचाराला वाव दिला नाही
🙏 बाबासाहेबांना शिवाजी महाराजांविषयी आदर का होता?
बाबासाहेब आंबेडकरांनी एका भाषणात म्हटलं होतं:
“छत्रपती शिवाजी महाराज हे पहिले राजा होते ज्यांनी दलित, शूद्र, स्त्रिया आणि सामान्य जनतेसाठी खऱ्या अर्थाने राज्य चालवलं.”
ते स्वतः छत्रपती शिवाजी महाराजांच्या जीवनावर अभ्यास करत असत, आणि त्यांच्या लोककल्याणकारी धोरणांचं कौतुक करत.
त्यामुळे संविधान लिहिताना, बाबासाहेबांचं स्वप्न होतं – एक अस्सल, लोकशाही स्वरूपाचं स्वराज्य, जिथे प्रत्येक नागरिकाला समान हक्क, न्याय आणि सन्मान मिळतो.
✅ निष्कर्ष:
⚖️ बाबासाहेबांचं संविधान हे केवळ कायद्याचं दस्तऐवज नाही, तर छत्रपती शिवरायांच्या स्वराज्याचा आधुनिक अवतार आहे.
👑 त्यांना वाटायचं की शिवाजी महाराजांनी सुरू केलेल्या सामाजिक न्यायाच्या लढ्याला आपण संविधानाद्वारे पूर्णता द्यावी.
