बेबी कांबळे (बाबीताई कांबळे) या मराठी दलित साहित्य आणि दलित स्त्रीवादी लेखनातील महत्त्वाच्या लेखिका व कार्यकर्त्या होत्या. त्यांचे जिणं आमुचं हे आत्मकथन दलित स्त्रियांच्या जीवनानुभवांचे महत्त्वपूर्ण दस्तऐवजीकरण मानले जाते.
बालपण आणि सामाजिक वास्तव
त्यांचा जन्म पुणे जिल्ह्यातील वीरगाव येथे झाला. बालपणात जातीय भेदभाव, गरिबी आणि स्त्री म्हणून येणाऱ्या सामाजिक मर्यादा यांचा अनुभव त्यांना आला.
आंबेडकरी विचारांचा प्रभाव
बेबी कांबळे डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांच्या विचारांनी प्रभावित झाल्या. शिक्षण, स्वाभिमान आणि सामाजिक परिवर्तनासाठी आंबेडकरी चळवळीतील महिलांच्या सहभागावर त्यांनी भर दिला.
जिणं आमुचं
जिणं आमुचं या आत्मकथेत दलित स्त्रियांचे दैनंदिन जीवन, जातीय भेदभाव, गरिबी, सामाजिक रूढी आणि संघर्ष यांचे चित्रण केले आहे. या लेखनामुळे दलित स्त्रियांचा अनुभव मराठी साहित्याच्या केंद्रस्थानी आला.
दलित स्त्रीवादी साहित्य
बेबी कांबळे यांच्या लेखनात जात आणि लिंग या दोन्ही पातळ्यांवरील विषमतेचा अनुभव दिसतो. त्यामुळे त्यांचे साहित्य दलित स्त्रीवादी अभ्यासासाठी महत्त्वाचे मानले जाते.
निधन
बेबी कांबळे यांचे निधन 21 एप्रिल 2012 रोजी झाले.
संपादकीय टीप: या पृष्ठासाठी उपलब्ध सार्वजनिक स्रोतांचा संदर्भ घेण्यात आला आहे. ऐतिहासिक तपशील प्रकाशित करण्यापूर्वी प्राथमिक दस्तऐवज/विश्वसनीय चरित्रग्रंथ तपासावेत. Featured image: Wikimedia Commons.