सिगालोवाद सुत्त (Digha Nikāya 31) मध्ये बुद्धांनी गृहस्थजीवनातील अनेक उपदेश दिले आहेत, आणि त्यात मनुष्याकडून पापकर्म का घडते याची कारणेही सांगितली आहेत.
🛑 मनुष्याकडून वारंवार पापकर्म घडण्याची ४ कारणे
-
लोभ (Lobha)
-
जास्त संपत्ती, प्रतिष्ठा किंवा सुख मिळवण्याची अतृप्त इच्छा.
-
लोभामुळे चोरी, फसवणूक, शोषण यांसारखी कृत्ये होतात.
-
-
राग (Dosa)
-
राग व द्वेषामुळे हिंसा, अपमान, सूड, आणि नाशकारी कृती होतात.
-
-
मोह (Moha)
-
चांगले-वाईट याची जाण नसणे, अज्ञान, चुकीच्या विश्वासाला चिकटून राहणे.
-
-
भीती (Bhaya)
-
शिक्षा, नोकरी जाणे, प्रतिष्ठा गमावणे याच्या भीतीने खोटे बोलणे, फसवणे, किंवा अन्यायात सहभागी होणे.
-
🌿 शिकवण
-
या चार गोष्टींवर नियंत्रण मिळवणे म्हणजेच पापकर्म टाळण्याचा मार्ग.
-
पंचशील, ध्यान, व सत्कर्म यामुळे लोभ, राग, मोह, भीती हळूहळू कमी होतात.
सिगालोवाद सुत्तातील गृहस्थांसाठी बुद्धांनी दिलेल्या ६ दिशा आणि त्यांचा अर्थ
🧭 ६ दिशा आणि त्यांचा अर्थ
१) पूर्व दिशा — आई-वडील
कर्तव्ये:
-
आदर, आज्ञापालन, काळजी घेणे, वृद्धावस्थेत आधार देणे, व त्यांच्या उपदेशाचे पालन.
-
आई-वडिलांनी मुलाला योग्य शिक्षण, नैतिकता, आणि योग्य जीवनमार्ग द्यावा.
२) दक्षिण दिशा — गुरु/शिक्षक
कर्तव्ये:
-
शिक्षकांचा आदर, एकाग्रतेने शिक्षण घेणे, त्यांच्या शिकवणीचा आदर करणे.
-
शिक्षकांनी विद्यार्थ्याला ज्ञान, चारित्र्य, आणि कौशल्य देऊन स्वावलंबी बनवणे.
३) पश्चिम दिशा — पत्नी/पती
कर्तव्ये:
-
परस्पर निष्ठा, आदर, आणि प्रेम ठेवणे.
-
एकमेकांच्या सुख-दुःखात साथ देणे.
-
पती-पत्नीने एकमेकांचे हित साधणे.
४) उत्तर दिशा — मित्र
कर्तव्ये:
-
खरे मित्र सत्यप्रिय, मदतीस तत्पर, आणि संकटात साथ देणारे असतात.
-
मैत्रीत फसवणूक, स्वार्थ, आणि विश्वासघात टाळणे.
५) खाली दिशा — सेवक/कामगार
कर्तव्ये:
-
त्यांच्याशी न्याय, आदर, आणि दया ठेवणे.
-
योग्य वेतन, सुरक्षित वातावरण, आणि प्रामाणिक वागणूक देणे.
-
कामगारांनीही निष्ठा, प्रामाणिकता, आणि जबाबदारी पाळणे.
६) वरची दिशा — भिक्खू/धार्मिक मार्गदर्शक
कर्तव्ये:
-
त्यांचा आदर, धम्मश्रवण, वर्तनातून सद्गुणांचा विकास करणे.
-
भिक्खूंनी योग्य मार्गदर्शन, धम्मशिक्षण, आणि सदाचार शिकवणे.