🔸 उपासक / उपासिका म्हणजे काय?

🔹 उपासक (पुरुष):

गृहस्थ असूनही बौद्ध धर्म पाळणारा पुरुष
संन्यासी नाही पण आचार-विचाराने धम्मावर श्रद्धा ठेवणारा
पाच शीलांचे पालन करणारा

🔹 उपासिका (स्त्री):

बौद्ध धर्म पाळणारी, धम्म मार्गाने जाणारी गृहिणी/स्त्री
तिने देखील तीन रत्नांवर श्रद्धा व पाच शीलांचे पालन केलेले असते

तीन रत्न (तिसरण):

बुद्ध – प्रबुद्ध, जागृत मार्गदर्शक
धम्म – बुद्धाने शिकवलेला सत्य व नैतिक मार्ग
संघ – धम्म पाळणारी साधू-संन्याशांची शिस्तबद्ध संघटना

🔸 उपासकाचे १० लक्षणे (दश लक्षणे) – सविस्तर:

क्र.	लक्षण	स्पष्टीकरण
१	बुद्धश्रद्धा	बुद्धांवर अढळ श्रद्धा ठेवणे
२	धम्मश्रद्धा	धम्म म्हणजेच सत्य, नैतिकता व मध्यम मार्ग पाळणे
३	संघश्रद्धा	साधू-संन्याशांच्या संघावर विश्वास ठेवणे
४	पंचशील पालन	पाच नैतिक नियम: १. हत्या टाळणे, २. चोरी टाळणे, ३. व्यभिचार टाळणे, ४. असत्य बोलणे टाळणे, ५. मद्य/नशा टाळणे
५	दानशीलता	समाजासाठी, धर्मासाठी, गरिबांसाठी दान करणे
६	धम्मश्रवण	धम्म ऐकणे, समजून घेणे व आचरणात आणणे
७	सत्यशीलता	सत्य बोलणे आणि खोटेपणापासून दूर राहणे
८	अहिंसा आचरण	कोणत्याही सजीवाला त्रास न देणे
९	ध्यान/भावना	मनाची शुद्धता ठेवण्यासाठी नियमित ध्यान करणे
१०	संघसेवा	भिक्खू संघ व समाजासाठी सेवा देणे

📜 थोडक्यात निष्कर्ष:

महामंगल सुत्त हे गृहस्थ, उपासक व संन्याशांसाठीही अत्यंत मौल्यवान मार्गदर्शन आहे.
उपासक/उपासिका हे संन्यासी नसूनही बौद्ध धर्माचा पाया पाळणारे लोक असतात. ते आचार, विचार व जीवनशैलीने धम्माचे पालन करतात.